Instructies voor hulpmiddelen bij retentie
Hieronder vind je algemene instructies voor het gebruik van de belangrijkste hulpmiddelen bij retentie. Wil je weten hoe je een katheterzak verwisselt of hoe zelfkatheterisatie werkt? Lees dan verder. Specifieke, merk gebonden handleidingen vind je in onze kennisbank.
Video-instructies
Wil je graag stap-voor-stap meekijken? In onze kennisbank vind je video’s met uitleg per hulpmiddel.
Katheterzak verwisselen
Bij het verwisselen van een katheterzak is hygiëne heel belangrijk. Met onderstaande stappen verklein je de kans op lekkage en op het binnendringen van bacteriën via de katheter.
Oude zak verwijderen
- Maak eerst de katheterzak leeg via het kraantje aan de onderkant.
- Sluit het kraantje weer zorgvuldig.
- Was je handen met water en zeep.
- Knijp met één hand de katheter dicht zodat er geen urine kan doorlopen. Je kunt hiervoor ook een klem gebruiken of je katheterventiel dichtdraaien. Verwijder daarna de oude zak.
- Koppel de slang rustig los van de katheter. Trek hierbij niet te hard.
- Houd de slang omhoog en maak de katheterzak helemaal los.
Nieuwe zak aansluiten
- Haal de nieuwe katheterzak uit de verpakking. Meestal zitten de zak, de slang en het koppelstuk samen in de verpakking.
- Controleer of het kraantje aan de onderkant van de zak goed dicht zit.
- Bevestig de zak aan je been of hang hem aan een rekje naast het bed.
- Knip de slang op de juiste lengte, zodat er geen knik in kan ontstaan.
- Plaats het koppelstuk op de slang van de urinezak.
- Sluit de zak vervolgens aan op het uiteinde van je katheter. Schuif de onderdelen voorzichtig in elkaar en controleer of ze stevig vastzitten.
- De zak is nu klaar voor gebruik. Was je handen en wacht even.
- Controleer daarna of de urine goed in de zak stroomt. Is dat niet zo? Kijk dan of de slang goed ligt, het koppelstuk goed vastzit en controleer eventueel je katheterventiel.
Katheterzak aan het been bevestigen
Voor het dragen van een urinezak overdag zijn er speciale houders beschikbaar. Beenbanden of beenzakhouders zorgen ervoor dat de zak goed op zijn plek blijft zonder te knellen. Voor actieve gebruikers en sporters zijn er elastische varianten die extra bewegingsvrijheid geven.
Katheterzak legen
Een katheterzak leeg je eenvoudig in het toilet via het kraantje onderaan de zak.
• Koppel de zak los en houd het kraantje boven de wc.
• Zorg dat het kraantje de wc-rand niet raakt (in verband met hygiëne).
• Verwijder eventueel het afsluitdopje.
• Zet het kraantje open en laat de zak volledig leeglopen.
• Je kunt de zak daarna, indien gewenst, nog naspoelen met water.
Instructies voor zelfkatheterisatie
Bij zelfkatheterisatie gebruik je een [eenmalige katheter] om de blaas te legen. Deze breng je zelf via de plasbuis in. Volg hierbij altijd de instructies van je arts of (continentie)verpleegkundige. In grote lijnen gaat het zo:
- Was je handen met water en zeep.
- Gebruik je een katheter die in water verpakt is? Activeer dan het glijmiddel door de katheter horizontaal in de verpakking te houden.
- Open de verpakking van de katheter en zorg dat je de katheter zo min mogelijk met je handen aanraakt.
- Gebruik je een droog verpakte katheter? Bevochtig deze dan volgens de instructie om het glijmiddel te activeren.
- Reinig opnieuw je handen én de ingang van je plasbuis.
- Pak de katheter vast bij het koppelstuk. Raak het uiteinde dat de blaas ingaat niet aan en schuif de katheter voorzichtig in de plasbuis.
- Schuif telkens een stukje verder totdat de urine begint te stromen.
- Zodra de straal stopt, trek je de katheter in kleine stukjes (1–2 cm) terug. Komt er opnieuw urine, wacht je even tot de stroom weer ophoudt.
- Herhaal dit tot er geen urine meer komt en de blaas leeg is.
- Stop de eenmalige katheter terug in de verpakking en gooi deze bij het restafval.
Zelfkatheterisatie bij vrouwen
Bij vrouwen is zelfkatheteriseren vaak lastiger dan bij mannen, omdat de opening van de plasbuis moeilijker te zien en te bereiken is. De plasbuismond ligt in de vulva, waardoor je niet direct kunt zien wat je doet.
Bij stap 6 kan een spiegeltje helpen. Daarmee kun je beter meekijken en de plasbuisopening gemakkelijker vinden.
