Incontinentie bij mannen
Incontinentie komt vaker voor bij mannen dan je misschien denkt. Uit onderzoek blijkt dat een aanzienlijk deel van de mannen tussen de 40 en 80 jaar te maken krijgt met incontinentie. Boven de 70 jaar loopt dit percentage nog verder op. Ouder worden is een belangrijke oorzaak, maar ook bijvoorbeeld een prostaatoperatie of andere ingreep kan ongewild urine- of ontlastingsverlies veroorzaken.
Wanneer ben je als man incontinent?
We spreken van incontinentie als je ongewild urine of ontlasting verliest.
Bij urine-incontinentie kan dat komen doordat:
- de sluitspieren rond blaas en plasbuis minder goed werken
- de blaas overactief is en zich te snel of te krachtig samentrekt
Bij ontlastingsincontinentie is de controle over de sluitspier van de endeldarm verstoord, of is er sprake van een plotselinge, niet te onderdrukken aandrang.
Hoe ontstaat incontinentie bij mannen?
1. Ouderdom
Incontinentie komt veel voor bij oudere mannen. Naarmate je ouder wordt, neemt je spierkracht af – óók in de bekkenbodem en in de sluitspieren rond blaas, plasbuis en anus.
Gevolgen kunnen zijn:
- het wordt lastiger om aandrang te onderdrukken
- de blaas en endeldarm worden niet altijd helemaal geleegd
- er kan urine of ontlasting achterblijven, wat weer tot lekkage of andere klachten kan leiden
Daarnaast krijgen veel oudere mannen te maken met een vergrote prostaat, wat tot plasproblemen kan leiden.
Ook speelt mobiliteit een rol: als lopen of opstaan moeilijker gaat, kun je soms wel de aandrang voelen, maar niet op tijd het toilet halen. Bij ouderdomsziekten zoals Parkinson is het bovendien lastiger om je spieren goed aan te sturen, wat incontinentie kan versterken.
2. Vergrote prostaat
De prostaat is een klier die zaadvocht aanmaakt en om de plasbuis heen ligt. Vanaf middelbare leeftijd wordt de prostaat vaak langzaam groter door hormonale veranderingen.
Als de prostaat toeneemt in omvang:
- wordt de plasbuis nauwer
- moet de blaasspier harder werken om de blaas leeg te krijgen
- ontstaat er meer druk op de blaaswand
Dat kan twee belangrijke gevolgen hebben:
- De blaaswand kan op den duur verslappen, waardoor de blaassluitspier minder goed afsluit. Je kunt dan ongewild druppels urine verliezen.
- De blaas wordt niet meer volledig geleegd. Er blijft urine achter, wat kan leiden tot urge- incontinentie en een verhoogde kans op blaasontstekingen.
3. Operaties in het buik- of prostaatgebied
Na een operatie in de buikholte of rond de prostaat kan incontinentie ontstaan. Bijvoorbeeld na:
- het (gedeeltelijk) verwijderen van de prostaat
- operaties in de buurt van blaas of plasbuis
Tijdens zo’n ingreep kunnen:
- de plasbuis of blaas beschadigd raken
- de blaas (tijdelijk) overrekt worden doordat je tijdens de operatie niet kunt plassen
- zenuwen in het bekkengebied beschadigd worden
Moderne operatietechnieken verkleinen de kans op schade, maar het risico op (tijdelijke of blijvende) incontinentie blijft bestaan.
4. Neurologische schade
Bij sommige mannen ontstaat incontinentie door schade aan het zenuwstelsel. De oorzaken kunnen heel verschillend zijn, bijvoorbeeld:
- een hersenaandoening of herseninfarct
- beschadiging van het ruggenmerg (bijvoorbeeld na een ongeval)
- neurologische ziekten, zoals multiple sclerose of Parkinson
Als de zenuwen die blaas, sluitspieren en bekkenbodem aansturen niet goed functioneren, kun je minder goed voelen dat je moet plassen of poepen, of kun je de spieren niet goed meer aanspannen. Hierdoor kan incontinentie ontstaan.
Meest voorkomende vormen van incontinentie bij mannen
Bij mannen – vooral op oudere leeftijd – komt aandrangincontinentie (urge-incontinentie) het meest voor. Je krijgt dan plotseling een hele sterke, niet te onderdrukken aandrang om te plassen en haalt het toilet soms niet op tijd.
Daarnaast hebben relatief veel mannen last van stress-incontinentie (inspanningsincontinentie): urineverlies bij inspanning, bijvoorbeeld bij tillen, sporten, hard lachen of niezen.
Incontinentie bij mannen: luiers en andere hulpmiddelen
Gelukkig zijn er voor mannen met incontinentie veel hulpmiddelen beschikbaar. Denk aan:
- speciale inlegverbanden en beschermende slips (luiers) die urine of ontlasting opvangen en geurtjes neutraliseren
- modellen die zijn afgestemd op de mannelijke anatomie, waardoor ze comfortabeler zitten en beter aansluiten
Voor mannen die minder mobiel zijn, bestaat er bijvoorbeeld een slip die met een tailleband wordt vastgemaakt (Flex-systeem). Deze is staand gemakkelijker aan te trekken en sluit goed om het lichaam.
