home - algemene informatie - stoma - wat is een stoma? - colostoma
Colostoma
Een colostoma is een dikke darmstoma. Dit is een kunstmatige uitgang van de dikke darm. Een colostoma wordt aangelegd wanneer een deel van de dikke darm is weggenomen omdat dit deel niet functioneert.
Dit kan onder andere het gevolg zijn van darmkanker, chronische ontstekingen, een ongeluk, aangeboren afwijkingen of fistels.
De zieke en zwakke plekken van de darm worden operatief verwijderd en een stuk van het gezonde deel wordt door de buikwand naar buiten gebracht, en aldaar vastgehecht. Op die manier kan de ontlasting het lichaam verlaten.
Een stoma ziet er rood en vochtig uit, net zoals het wangslijmvlies. Over het algemeen is de stoma rond of ovaal en steekt 1-2 cm boven het huidniveau uit. Dit kan echter per situatie variëren.
De stoma is gevoelloos doordat er geen gevoelszenuwen in de darm zitten. Wel bevat de stoma een groot aantal bloedvaatjes waardoor de stoma een beetje kan gaan bloeden tijdens de verzorging, maar dat is geen probleem. Op dat moment kan men het beste een nat gaasje in koud water gedrenkt (uitgeknepen) op de stoma leggen.
Een colostoma kan op verschillende delen van de dikke darm worden aangelegd. Op welke wijze dit gebeurt hangt af van de reden waarom een stoma moet worden aangelegd.
Meestal wordt een colostoma op de linker onderbuik aangelegd.
De ontlasting die een colostoma produceert, is over het algemeen ingedikt. Dit is echter afhankelijk van de plaats waar de stoma op de dikke darm is aangelegd.
Wanneer een groot deel van de dikke darm is weggenomen, is de darm minder tot indikken in staat en produceert de stoma dunnere ontlasting.
Bij een colostoma kan er sprake zijn van gasvorming. Gasvorming kan worden veroorzaakt door bepaalde soorten voeding (Stoma en voeding).
Echter ook snel praten, roken, kauwen van kauwgom, praten onder het eten kunnen hiervan oorzaken zijn.
Colostoma en irrigeren (spoelen)
De mogelijkheid bestaat om een colostoma te spoelen. Irrigatie of spoelen is een kunstmatige manier om de darm te ledigen.
Bij het irrigeren gaat het niet alleen om het uitspoelen van de darm, maar ook om een overvulling van de dikke darm te bewerkstelligen, waardoor de darm geprikkeld wordt tot ledigen. Door deze lediging van de dikke darm bent u 24 tot 48 uur vrij van ontlasting.
Het spoelen kan alleen als u een stoma heeft op het colon descendens, het laatste gedeelte van de dikke darm. Het spoelen van een hoger gelegen stoma heeft geen zin en kan bovendien een verstoring van de vocht en waterhuishouding geven.
Verder is het belangrijk dat u beschikt over:
- een redelijke handfunctie
- een redelijk gezichtsvermogen
- een goede bereikbaarheid van het stoma
Alleen als uw arts goedkeuring geeft kunt u gaan spoelen.
Toepassing irrigeren (spoelen)
Er wordt vooral voor spoelen gekozen om 24 tot 48 uur vrij te zijn van ontlasting. Door het spoelen is er minder geurontwikkeling en ook een verminderde gasproductie. Het opvangmateriaal kan vervangen worden door een klein zakje, stomaplug of stomapleister. Spoelen wordt soms ook toegepast bij:
- ernstige en chronische huidirritatie
- obstipatie/verstopping
- om een darmonderzoek of een chirurgische ingreep voor te bereiden
Advies en begeleiding
Wanneer verwacht wordt dat u baat heeft bij het regelmatig irrigeren, zal uw behandelend specialist een spoelsysteem voorschrijven. Indien gewenst wordt het spoelsysteem persoonlijk thuisbezorgd door een verpleegkundige van MediReva, die u vervolgens een instructie geeft over het gebruik van het spoelsysteem. Bij de eerste malen spoelen kan er desgewenst een beroep gedaan worden op een wijkverpleegkundige ter begeleiding hiervan.
Benodigdheden
Een spoelset bestaande uit:
- waterreservoir met schaalverdeling
- slang voorzien van regelklem
- conus
of een irrigatiepomp, bestaande uit:
- pomp voorzien van waterreservoir
- slang
- conus
en
- glijmiddel (indien gewenst)
- toilet/badruimte die gedurende ½ tot 1 uur ongestoord kan worden gebruikt
- de voorgeschreven hoeveelheid water op lichaamstemperatuur ( ongeveer 37°C)
Een aantal belangrijke punten
- Regelmaat is bepalend voor succes. Probeer zoveel mogelijk op ongeveer hetzelfde tijdstip te spoelen. In de ochtend is de darm het meest bereid om te legen. Indien u ‘s avonds spoelt is het goed om dit te doen ongeveer 2-3 uur na de maaltijd.
- Soms is het mogelijk om niet elke 24 uur maar eens in de 48 uur te spoelen.
- Er wordt gespoeld met lauw water zonder toevoegingen zoals zeep, glycerine en dergelijke. Deze middelen kunnen het slijmvlies beschadigen. Te koud water geeft kans op (heftige) darmkrampen, te warm water kan het slijmvlies beschadigen.
- De hoeveelheid water die nodig is om te spoelen varieert per persoon, en is afhankelijk van het advies van de voorschrijver. Bij de eerste spoelbeurten kan het zijn dat het water in 2-4 kleinere porties moet worden ingebracht. Dit heeft te maken met de vulling van de darm.
- Bij het spoelen met de spoelzak, moet de onderzijde van het reservoir op oorhoogte hangen om een goede waterdruk te krijgen. Bij de spoelpomp is de hoogte niet bepalend voor de waterdruk, deze is door u zelf te regelen tijdens het spoelen.
- Zorg in de beginperiode dat er altijd iemand in de buurt is. Sluit de toilet- of badkamerdeur niet af.
Vergoeding
Irrigatiemateriaal wordt vergoed op basis van de 'Regeling Hulpmiddelen'. Hierbij worden de volgende vervangingstermijnen geadviseerd:
- Irrigatiepomp: 1 keer per 3 jaar
- Handspoelsets: eerste jaar 2 sets, volgende jaren 1 set per jaar
- Losse onderdelen, zoals slang of conus: 1 keer per half jaar
Opmerking
Indien u gebruik maakt van de spoelpomp, adviseren wij u om ook een handspoelset aan te vragen, zodat u toch kunt irrigeren als de pomp defect is.
Irrigeren is een methode die kan worden aangepast aan de persoon of het resultaat. Iedereen reageert immers anders en het is in de beginperiode vooral een kwestie van uitproberen wat voor u het meest prettig is en wat voor u het beste resultaat geeft.
Neem bij vragen altijd contact op met uw specialist, continentieverpleegkundige of de verpleegkundigen van MediReva.
