home - algemene informatie - stoma - kinderen en een stoma
Kinderen en een stoma
Wanneer bij een baby of kind een stoma wordt aangelegd is dat meestal tijdelijk. Voor u als ouders is dit een hele moeilijke periode. De zorg om uw kind, onwetendheid over de stoma en de stomazorg maakt het niet gemakkelijk.
De aanleg van een stoma bij een baby of kind kent verschillende oorzaken:
Necrotische enterocolitis
Bij te vroeg geboren baby’s (prematuur), met een gewicht van minder dan 1500 kg, is de necrotische enterocolitis (NEC) de meest voorkomende darmafwijking. Door een acute ontsteking kan de darmwand aangetast worden, wat kan leiden tot het afsterven (necrose) en perforatie van de darm. Er wordt indien nodig een tijdelijk darmstoma aangelegd. De aandoening komt 2 keer zo vaak voor bij jongens als meisjes.
Anusatresie (aangeboren aandoening)
Dit is een aandoening, waarbij het normale uiteinde van de endeldarm, de anus, niet aanwezig is of op een abnormale plaats is gelegen. In de zesde tot achtste week van de zwangerschap ontwikkelen zich de blaas, de endeldarm en de anus. De oorzaak is niet bekend. In Nederland worden jaarlijks veertig tot vijftig kinderen geboren met deze aandoening. Afhankelijk van de ernst van de aandoening is een tijdelijk darmstoma wel of niet noodzakelijk.
Ziekte van Hirschsprung (aangeboren aandoening)
Uw kind heeft geen, te weinig of te laat ontlasting. Deze aandoening wordt meestal in de eerste week na de geboorte ontdekt. In de vijfde tot de tiende week van de zwangerschap groeien de zenuwcellen in de darm. Bij deze aandoening ontbreken gedeeltelijk de zenuwcellen in de darmwand. Zelden is dit in de hele darm het geval. Over de oorzaak van de ziekte van Hirschsprung is weinig bekend. Een darmstoma is een noodoplossing bij ernstige zieke kinderen. De stoma zal zo snel mogelijk weer worden opgeheven. Het verstoorde ontlastingspatroon kan ook pas na enkele weken of jaren zo ernstig worden dat aan de ziekte van Hirschsprung wordt gedacht.
Spina Bifida (aangeboren aandoening)
Spina Bifida wordt in de volksmond ook wel 'open rug' genoemd. In de eerste drie weken van de zwangerschap wordt de basis gelegd van het centrale zenuwstelsel. Bij de aanleg van het ruggenmerg treedt een fout op waardoor één of meerdere wervels niet worden gesloten. De meeste kinderen met Spina Bifida hebben last van incontinentie (het niet kunnen ophouden van ontlasting of urine). Bij deze kinderen zie je vaak dat er op oudere leeftijd een urine- of darmstoma wordt aangelegd.
Urethrakleppen (aangeboren aandoening)
De urethrakleppen bevinden zich vlak onder de blaasuitgang. Het zijn vliesjes die daar niet horen. Tijdens het plassen sluiten deze de plasbuis grotendeels af. Deze aandoening komt alleen voor bij jongens. Het verwijderen van de kleppen is de enige behandeling die volstaat. Om verdere schade aan de blaas, urineleiders en nieren te voorkomen wordt er een tijdelijk urinestoma aangelegd of een ureterocutanestomie. Bij een ureterocutanestomie wordt vlak onder het nierbekken de urineleider doorsneden (methode volgens Sober). Het bovenste gedeelte wordt in de flank, vlak onder de ribbenboog in de bovenbuik gehecht. Het andere gedeelte blijft in verbinding met de blaas en het nierbekken. De urine kan nu via de huid en of de blaas het lichaam verlaten. Het voordeel van deze methode is dat de blaas zijn functie behoudt en relatief een 'kleine' hersteloperatie noodzakelijk is.
Chronische ontstekingen van de darmen
Bij oudere kinderen gaat het vaak om chronische ontstekingen van de darmen, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Bij de ziekte van Crohn komt de ontsteking het meeste voor in het laatste deel van de dunne darm en in de dikke darm. Deze ziekte openbaart zich meestal bij mensen onder de 30 jaar, de meesten zijn tussen de 14 en 24 jaar oud. Bij colitis ulcerosa komt de ontsteking alleen voor in de dikke darm. Colitis ulcerosa begint meestal op een leeftijd tussen de 15 en 30 jaar, maar kan op elke leeftijd voorkomen. Kinderen die de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa hebben, hebben vooral last van periodes van ontstekingen in de darm gevolgd door periodes met weinig of zelfs geen klachten. Er is geen eenduidige oorzaak aan te wijzen voor het ontstaan van deze chronische aandoeningen. Soms wanneer het kind ernstig ziek is wordt er tijdelijk een darmstoma aangelegd.
Niet goed functioneren van de nieren
De belangrijkste functie van de nieren is het maken van urine. Normaal gesproken gaat de urine van de nieren via de urineleider( ureters) naar de blaas. Daar wordt de urine tot het uitplassen enige tijd bewaard. Als de urine niet gemakkelijk naar de blaas stroomt, kunnen de nieren niet goed functioneren. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer de urine van de blaas terugstroomt naar de nieren (reflux) of wanneer de overgang van de urineleider naar de blaas vernauwd (obstructie) is. Soms is het niet mogelijk om het probleem direct te verhelpen. Er wordt dan tijdelijk een urinestoma aangelegd. De definitieve correctie vindt later plaats en dan wordt ook de stoma opgeheven. Meestal gebeurt dit als het kind tussen de drie en vier jaar is zodat het zonder stoma naar school kan.
Niet goed functioneren van een darmgedeelte
Wanneer een darmgedeelte niet naar wens functioneert, kan een tijdelijk stoma noodzakelijk zijn. Dit kan voorkomen bij de ziekte van Hirschsprung, bij de taaislijmziekte of bij ernstige chronische obstipatie.
Vernauwing van een darmgedeelte
Een darmgedeelte is vernauwd na bijvoorbeeld een ernstige verstopping van de dunne darm, door een ontsteking of door spontane instulping van de darm. Een stoma is dan nodig.
Polyposis Coli (erfelijk)
Bij deze ziekte groeien er vele poliepen in het slijmvlies van de dikke darm, soms in de dunne darm en de maag. De poliepen zijn goedaardige gezwellen. Meestal wordt de ziekte tussen het vijftiende en dertigste jaar ontdekt. Kinderen van een ouder met polyposis coli hebben 50% kans om de ziekte te krijgen. Als zij de ziekte niet hebben lopen hun kinderen geen risico. Soms ontstaat de ziekte zomaar, zonder dat een van de ouder de aandoening heeft. De poliepen kunnen kwaadaardig worden daarom moeten ze weggehaald worden. Soms is het nodig om de hele dikke darm te verwijderen. Afhankelijk van de soort operatie wordt er een darmstoma aangelegd.
Na een ongeval
In enkele gevallen kan het voorkomen dat er door, bijvoorbeeld een val, een dusdanige beschadiging van de anus is, dat een tijdelijk stoma noodzakelijk is om het letsel te laten genezen.
De stomazorg bij baby’s en kinderen
De stomazorg bij baby’s of kinderen lijkt op die van volwassenen. Toch zijn er wel een aantal specifieke aandachtspunten bij de verzorging waar u rekening mee moet houden.
- Zet voor u de stoma van u kind gaat verzorgen alle benodigdheden klaar.
- Verzorg de stoma, zo mogelijk, met zijn tweeën, een helpende hand is erg handig. Als het kind eraan gewend is kan de verzorging door één ouder uitgevoerd worden.
- Overweeg ook om een derde persoon vertrouwd te maken met de stomaverzorging, bijvoorbeeld oma, opa of de oppas.
- Verzorg uw kind op een vast en rustig tijdstip. Speelgoed en speentje kunnen hierbij helpen.
- Als de huidplaat rondom de stoma lichter van kleur wordt (bij een tweedelig systeem) of als deze ergens loslaat, moet de huidplaat vernieuwd worden.
- Moet de huidplaat vernieuwd worden, verwijder deze voor het kind in bad gaat.
- Blijven er lijmrestjes achter op de huid, blijf niet wrijven maar laat ze zitten. Bij de volgende wisseling van de huidplaat komen deze vanzelf mee.
- Het slijmvlies van de stoma kan bij de verzorging wat gaan bloeden. Laat het stoma dan even rusten en leg er een nat en koud gaasje of washandje op. Stel uw peuter / kleuter gerust. Ze zijn in begin angstig als ze bloed zien.
- Na verwijdering van de huidplak kan de huid een beetje rood zijn.
- Als de huid vurig rood is en u het niet vertrouwt, neem contact op met uw stomaverpleegkundige.
- Bij zuigelingen en kinderen die liggen is het aan te raden het zakje zo aan te brengen dat het met de opening naar de zijkant hangt. Als het kind loopt en speelt moet de opening naar beneden hangen.
- Ledig tijdig het stomazakje om lekkages te voorkomen.
Stomamateriaal voor baby’s en kinderen
Er zijn verschillende fabrikanten die speciaal voor baby’s en kinderen met een darmstoma een kinderstomalijn op de markt hebben gebracht.
In de meeste gevallen wordt bij een baby met een urinestoma gekozen voor een luier. Er zijn verschillende merken op de markt, die nogal verschillen in hoogte en breedte. Overleg met uw stomaverpleegkundige welke luier voor uw kind het meeste geschikt is.
Voor meer informatie over de verschillende materialen kunt u contact opnemen met de verpleegkundigen van MediReva.
